Τι κάνει τους ανήλικους να σκεφτούν να εγκαταλείψουν το σπίτι τους;

Αγαπητοί φίλοι,

Θα ήθελα να χρησιμοποιήσω σαν αφορμή την παρουσία μου στο
πιο πάνω πρόγραμμα και τη συζήτηση που είχαμε για τη ζωή σαν άστεγος για να αναφερθώ περισσότερο στους λόγους που
μπορεί να οδηγήσουν έναν ανήλικο στην εγκατάλειψη της πατρικής του οικίας

Το να θέλεις να φύγεις από εκεί που μεγάλωσες, από εκεί που
ανήκεις είναι μια πολύ πικρή και σκληρή εμπειρία. Οι λόγοι όμως που συμβαίνει
αυτό είναι συνήθως σκληρότεροι από αυτή την πραγματικότητα. Όσοι εγκαταλείπουν το σπίτι τους συνήθως θέλουν να φύγουν από κάτι και δεν
τρέχουν να πάνε σε κάτι. Αυτό το κάτι είναι συνήθως ένα γεγονός το οποίο για το
άτομο που το αντιμετωπίζει μπορεί να είναι αρκετά τραυματικό. Πολλές φορές
ρωτήθηκαν άτομα για τους λόγους που τους έκαναν να εγκαταλείψουν το σπίτι τους
και οι απαντήσεις περιστρέφονταν γύρο από πληγές, τραύματα και στην ύπαρξη ενός
τεράστιου κενού. Δεν ακούγομαι και δεν υπάρχω για αυτούς τους ανθρώπους είναι
μια συχνή τους απάντηση. Η παρουσία μου σε εκείνο το σπίτι είναι περιττή,
κανείς δεν με καταλαβαίνει αυτό είναι μια άλλη απάντηση. Αυτοί οι άνθρωποι δεν
με πιστεύουν και εγώ δεν θέλω να τους λέω τίποτα γιατί ούτε και αυτοί πιστεύουν
εμένα.

Απ’ότι καταλαβαίνεται από τα πιο πάνω αυτό που φαίνεται να
υπάρχει έντονα και από τις δύο πλευρές είναι η απόρριψη. Το παιδί αισθάνεται
ότι οι γονείς δεν είναι αρκετά καλοί για κάποιους λόγους αλλά και το αντίστροφο
δηλαδή αισθάνεται ότι οι γονείς δεν τον/την θέλουν αρκετά και τον απορρίπτουν. Από
την πλευρά των γονιών τώρα αν είναι κατανοητά αυτά τα αισθήματα του παιδιού και
ο γονιός μπορεί να αισθάνεται ότι το παιδί τον/την απορρίπτει. Θα σταθώ στο
παιδί όμως εδώ και θέλω να δώσω περισσότερη σημασία στο τι γίνεται όταν ένα
παιδί πιστεύει ότι κανένας από την οικογένεια του δεν νοιάζεται. Τότε η
συναισθηματική του επιβίωση γίνεται δύσκολη αφού πιστεύει ότι δεν αγαπιέται,
δεν στηρίζεται ούτε υποστηρίζεται. Κάπου εκεί τα πράγματα δυσκολεύουν ακόμα
περισσότερο και προσθέτετε σιγά σιγά και η έλλειψη εμπιστοσύνης. Γιατί να εμπιστευτώ
κάποιο άτομο που δεν με αγαπά ή δεν το αγαπώ;
Που οδηγούν όλα αυτά; Η απόρριψη από αυτούς που αγαπάμε οδηγεί σε πόνο,
απογοήτευση και μοναξιά!!!

Το σωστότερο ερώτημα είναι το γιατί! Γιατί φτάσαμε μέχρι εδώ;
Θα αναφερθώ σε λίγους λόγους εδώ αν και είναι χιλιοειπωμένοι. Αν κάτι συμβαίνει
όμως από τα πιο πάνω κάντε μια έρευνα στους πιο κάτω λόγους μήπως ισχύει κάτι
από αυτά και για εσάς;

Λοιπόν ο πρώτος λόγος όπως και για πολλά άλλα θέματα είναι η
επικοινωνία! Μην θυμώνετε που το διαβάζεται. Η επικοινωνία είναι σπουδαίο
πράγμα έως και τέχνη πολλές φορές. Κάνουμε πολλά λάθη στον τρόπο που
επικοινωνούμε με αποτέλεσμα κάποιες φορές να αποφεύγουμε και την οποιανδήποτε
επαφή για να μην καταλήξουμε σε καβγάδες και πάλι (ακόμα και με απλά πράγματα
μπορεί να συμβαίνει αυτό). Συχνό λάθος που κάνουμε στον τρόπο που επικοινωνούμε
είναι το ότι δίνουμε ερμηνείες που μπορεί να είναι λανθασμένες σε πράγματα που
λέει ο άλλος. Για παράδειγμα αν κάποιος πει θέλω να μείνω στο δωμάτιο μου να
ησυχάσω δεν σημαίνει τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο από αυτό. Πολλές
φορές αυτό μπορούμε να το πιάσουμε και να το ερμηνεύσουμε με χίλιους άλλους
τρόπους π.χ. με αποφεύγει για αυτό μένει στο δωμάτιο του, δεν με θέλει, προτιμά
να μείνει μόνος/η παρά να είναι μαζί μου ή κάτι του έχει συμβεί και θέλει να
απομονωθεί. Δεν λέω ότι είναι αδύνατον να συμβαίνουν αυτά αλλά την συγγεκριμένη
στιγμή η δήλωση που έγινε ήταν μόνο μια και αρκετά σημαντική θέλω να μείνω στο
δωμάτιο μου να ησυχάσω. Ας μην το τραβήξουμε εκείνη τη στιγμή αλλού και ας
εμπιστευτούμε (αν δεν έχουμε άλλους λόγους αυτό που ακούμε). Άλλο λάθος που κάνουμε συχνά είναι η
γενίκευση. Όλα τα παιδιά που βγαίνουν έξω καπνίζουν και πίνουν! Αυτό είναι ένα
παράδειγμα γενίκευσης. Το ακούω συχνά ….. «μα… αν βγουν έξω αφού όλοι καπνίζουν
θα καπνίσει και ο γιος μου/κόρη μου». Και βέβαια θα καπνίσει κρυφά αν το παιδί δεν νοιώθει ασφάλεια
και την εμπιστοσύνη να το συζητήσει αυτό με τους γονείς του (η σημαντική λέξη
σε αυτή την πρόταση είναι το κρυφά). Αυτά είναι μόνο δύο μικρά παραδείγματα
λαθών που κάνουμε στην επικοινωνία και μπορούν να μας οδηγήσουν σε έντονα
ξεσπάσματα θυμού. Μιας και ανάφερα τη λέξη θυμός και αφού επεμβαίνει και αρκετά
στην επικοινωνία θα ήθελα απλά να αναφέρω ότι πολλές φορές πίσω από τον θυμό
κρύβεται ένας μεγάλος πόνος. Απλά τα δύο αυτά συναισθήματα λειτουργούν τόσο
διαφορετικά που επιλεκτικά προτιμούμε το θυμό παρά τον πόνο. Όταν είμαστε
θυμωμένοι είμαστε δυνατοί και ισχυροί το δείχνουμε και με το σώμα και τις
πράξεις και την δράση και την αντίδρασή μας. Όταν είμαστε όμως πληγωμένοι
νοιώθουμε αδύναμοι και ευάλωτοι. Δεν μπορούμε να κάνουμε πολλά πράγματα και
κλεινόμαστε! Οπόταν είναι λογικό το ότι κάποιοι από εμάς διαλέγουν τον Θυμό.

Συνεχίζω για να μην ξεφύγω από το θέμα λέγοντας ότι το
δεύτερο στοιχείο που μας δείχνει πολύ ένταση μεταξύ γονιού και παιδιού/εφήβου
είναι η έλλειψη στήριξης και ασφάλειας. Όταν το παιδί νοιώθει ανασφάλεια και
δεν ξέρει που να μιλήσει τότε τους αποφεύγει όλους και το κενό μέσα του
μεγαλώνει. Ίσος τότε στραφεί σε κάποιους φίλους με αποτέλεσμα οι φίλοι αυτοί να
γίνουν μεγαλύτερη ασφάλεια από ότι οι γονείς. Αυτό δημιουργεί πολλές δυσκολίες
τόσο στους γονείς όσο και στα παιδιά γιατί αισθάνονται οι μεν γονείς ότι χάνουν
την δύναμη τους και τα παιδιά ότι αν χάσουν και τους φίλους δεν θα έχουν κανένα
και θα είναι εντελώς μόνοι. Μην τα βάζετε με τους φίλους τον παιδιών σας, εσείς
είστε γονείς!

Συνεχίζω από την τελευταία μου πρόταση δίνοντας της αρκετή
βάση και επαναλαμβάνοντας ότι εσείς είστε οι γονείς! Δεν είμαστε κολλητοί με τα
παιδιά μας, ούτε μπορούμε να πάμε σε κλαμπ για να διασκεδάσουμε και να «τα
σπάσουμε» όπως λένε οι έφηβοι με τους γονείς ούτε και να κάνουμε κούρσες με το
αυτοκίνητο ή να καπνίζουμε και να πίνουμε μαζί λέγοντας αστεία. Ο γονιός είναι
γονιός και το παιδί είναι παιδί. Ισχύει φυσικά και το αντίθετο ούτε και το
παιδί δεν είναι σωστό να παίρνει το ρόλο του γονέα προς τους γονείς του και να
τους βάζει σε «τάξη» αν υπάρχουν προβλήματα. Οι ρόλοι πρέπει να είναι
καθορισμένοι και φανεροί.

Η τάξη είναι σημαντική και στο σπίτι και στη ζωή μας. Όταν
υπάρχει πολύ άγχος μέσα σε μια οικογένεια είναι πιθανό κάτι να μας ξεφύγει. Το
άγχος στην οικογένεια παρουσιάζεται με πολλούς τρόπους και συμπεριλαμβάνει τα
προβλήματα που μπορεί να υπάρχουν στο γάμο, τα προβλήματα που υπάρχουν στην
οικογένεια και στο ευρύτερο οικογενειακό περιβάλλον και φυσικά και τους
καβγάδες. Φυσικά όταν υπάρχει άγχος σε μια οικογένεια αυτό μεταφέρεται σε όλα
τα μέλη όσο και αν προσπαθούμε να το κρατήσουμε.

Η εφηβεία μπορεί να είναι ένας άλλος λόγος όχι φυσικά αυτός
που θα κάνει ίσος τις συζητήσεις και τους καβγάδες πιο έντονους αλλά και το
αίσθημα φυγής να φουντώνει. Ο έφηβος ψάχνει τον εαυτό του προσπαθεί να
ερευνήσει ιδέες που θα τον οδηγήσουν σε αυτό που είναι. Μας χρειάζονται δίπλα
τους σε αυτή την περίοδο και όχι απέναντι τους.

Θα τελειώσω με τον πιο σημαντικό λόγο που κάνει τα παιδιά να
εγκαταλείψουν το σπίτι. Αυτός ο λόγος είναι η Βία . Η βία έχει πάρα πολλές
μορφές δεν είναι μόνο σωματική αλλά μπορεί να είναι σεξουαλική, λεκτική ή
μπορεί να έχει ακόμα και τη μορφή εγκατάλειψης. Είναι αρκετά λυπηρό όταν τα
παιδιά εξομολογούνται την βία σε ένα από τους γονείς και μπορεί αυτοί να τους
αμφισβητούν. Ακόμα και αν θεωρείτε για κάποιους λόγους ότι το παιδί μπορεί να
είναι υπερβολικό σε αυτά που λέει ερευνήστε το. Μπορεί να βρείτε κάποια αλήθεια
να κρύβετε κάπου.

Όλα τα πιο πάνω είναι τεράστια κεφάλαια και χωρούν μεγάλες αναλύσεις
εδώ έκανα απλά μια αναφορά. Θέλω πάντα να κλείνω θετικά και θα το κάνω και αυτή
τη φορά θυμίζοντας ότι οι γονείς μας είναι οι πιο σημαντικοί άνθρωποι που
έχουμε στην εκκίνηση της ζωής μας. Μας μαθαίνουν να έχουμε εμπιστοσύνη πρώτα σε
αυτούς, στον εαυτό μας και στην κοινωνία που ζούμε. Φυσικά είναι δύσκολο να είσαι
γονιός και είναι και αδύνατο να είσαι άριστος γονιός. Όλοι κάνουμε λάθη. Το ένα
λάθος δεν κάνει κανένα να εγκαταλείψει το σπίτι του. Πρέπει να είναι πολλά και
τραυματικά. Ψάξτε το πριν τα λίγα γίνουν πολλά!

ΜΟΝΑΞΙΑ

Στις μέρες μας είναι ένα συνηθισμένο φαινόμενο παρόλα αυτά καθόλου συνυφασμένο με τη φύση μας αφού ο άνθρωπος είναι κοινωνικό ων. Είναι πολλές οι θεωρίες που λένε ότι μια από της βασικές ανάγκες του ανθρώπου είναι και αυτή της συντροφικότητας και θεωρείτε τόσο σπουδαία που μπαίνει ελάχιστα πιο πάνω από τις φυσιολογικές μας ανάγκες για επιβίωση δηλαδή το νερό, το φαγητό και την ασφάλεια μιας στέγης.

Όσους και αν ρώτησα μέχρι τώρα όλοι μου λένε ότι είναι ωραία να έχουμε την ώρα μας στο δικό μας χώρο στη δική μας «σπηλιά» για να ανασυγκροτηθούμε και να βάλουμε τον εαυτό μας σε τάξη. Όταν όμως αυτή η σπηλιά μετατρέπεται σε φυλακή τότε η ομορφιά της μοναχικότητας γίνεται μοναξιά και αυτό είναι σαν δηλητήριο που μας κατατρώει. Όπως όλα τα συναισθήματα και η μοναξιά μπορεί να επηρεάσει το σώμα, το νου και την ψυχή μας. Ας μην ξεχνάμε ότι αυτά δεν δουλεύουν ανεξάρτητα αλλά όλα μαζί φτιάχνουν ένα αποτέλεσμα. Αν χρειάζεται να πω περισσότερα για να γίνω καλύτερα κατανοητή σκεφτείτε πώς είναι όταν έχουμε ένα σωματικό πόνο (φυσιολογία). Αμέσως επηρεάζεται ο τρόπος σκέψης μας που μπορεί να περιστρέφεται αποκλειστικά γύρω από αυτόν τον πόνο ή να γίνεται πιο αρνητικός και παράλληλα και το συναίσθημα μας που μπορεί να είναι πιο μελαγχολικό. Έτσι γίνεται και όταν ο πόνος δεν είναι σωματικός αλλά ψυχικός αυτό επηρεάζει και το σώμα μας αλλά και τη λογική μας.

Γιατί άραγε να απομονωνόμαστε και να γινόμαστε αυτό που δεν θέλουμε;
Πολλοί είναι οι λόγοι που αν ξεκινήσουμε να τους απαριθμούμε μάλλον δεν θα μας φτάσουν οι σελίδες. Αν χρειάζεται να αναφέρω μερικούς θα σταθώ περισσότερο στους φόβους που μας εγκλωβίζουν και μας απομονώνουν ή μας αποξενώνουν. Ο φόβος της απόρριψης ή η εμπειρία μιας κακής σχέσης είτε φιλικής είτε ερωτικής μπορούν συχνά να μας κρατήσουν σε απόσταση από τον κόσμο κάνοντας μας αρχικά να πιστεύουμε ότι η κυριαρχία της μοναξιάς είναι ότι καλύτερο. Αυτές οι απογοητεύσεις από κάποιες δυσλειτουργικές ή αποτυχημένες σχέσεις γίνονται ακόμα βαρύτερες αν ξεκινούν να υπάρχουν από τον καιρό της προεφηβικής ή της εφηβικής μας περιόδου. Είναι αρκετά εύκολο να αφομοιώσουμε το ότι αν σε αυτή την περίοδο της ζωής μας δεν καταφέρουμε να έχουμε επιτυχημένες σχέσεις τότε ο φόβος και η ανασφάλεια μας μπορούν να γίνουν μεγαλύτερα.

Ο λόγος είναι απλός ….. το αποτέλεσμα της «αποτυχίας» γίνεται κριτική η οποία μας κυνηγά και μας λέει ότι κάτι δεν κάνουμε καλά ή ότι κάτι δεν πάει καλά με εμένα ή μια γενίκευση αυτού που ζήσαμε στο ότι όλος ο κόσμος είναι αρνητικός, κακός και κόσμος ταλαιπωρίας. Σκεφτείτε λίγο το αποτέλεσμα αυτών των σκέψεων. Η πιθανότητα μιας αυτοτιμοριτικής και εξευτελιστικής συμπεριφοράς απέναντι στον εαυτό μας είναι τεράστια. Για να μην ακούγονται μεγάλα σαν λόγια αυτά που λέω θέλω να δώσω και ένα παράδειγμα. Κατά τη διάρκεια της ζωής μου αλλά και της επαγγελματικής μου πορείας είναι πολλές οι φορές που άκουσα το εξής: «….. μετά από αυτό που συνέβηκε με τον/την τάδε άνθρωπο/φίλο/σύντροφο δεν θέλω να ξαναδώ αυτή την παρέα, θέλω να εγκαταλείψω αυτή μου τη συνήθεια ή το χόμπι (που μπορεί να αρέσουν πολύ στο άτομο) ή θέλω να απομακρυνθώ από τους πάντες και τα πάντα γιατί αισθάνομαι ότι ρεζιλεύομαι, εξευτελίζομαι όταν τους αντικρίζω». Ας δούμε λίγο τι σημαίνει αυτό. Πρώτον ξεκινώ με το αρνητικό που είναι το αποτέλεσμα αυτού που συνέβηκε και όχι με το τι έμαθα, προχωρούμε σε αυτοκριτική και παράλληλα σε καταλήγουμε να ερμηνεύουμε το πώς σκέφτονται οι φίλοι μας χωρίς όμως να έχουμε την ικανότητα να το κάνουμε αυτό αφού τα συμπεράσματα μας είναι εντελώς αυθαίρετα. Είναι αστείο αλλά πολλές φορές δεν ρωτούμε καν τι σκέφτονται ή πώς αισθάνονται για αυτό που συνέβηκε. Απλά ερμηνεύουμε…..

Το αποτέλεσμα αυτής της απομάκρυνσης φυσικά είναι μια πιο έντονη περίοδος αυτοτιμωρίας και απομόνωσης. Μιας απομόνωσης που όσο περίεργο και αν ακούγετε είναι πολύ ανακουφιστική για το άτομο το οποίο την βιώνει μόνο και μόνο γιατί δεν προσπαθεί να μετακινηθεί από αυτό το δεδομένο. Αυτή η παθητική στάση απέναντι από το οποιονδήποτε πρόβλημα είναι ικανή να μας αφήσει μόνους αφού θα καταλήξουμε να χάσουμε εκτός από τα δεδομένα μας που μπορεί να είναι άνθρωποι και τις συνήθειες και την αυτοεκτίμηση μας.

Η σύγχυση της εκτίμησης του εαυτού μας με την ανασφάλεια και το φόβο των σχέσεων δεν συναντιούνται εύκολα. Ξέρετε το ναρκισσιστικό στοιχείο του τύπου εγώ δεν αξίζω να είμαι με «τέτοιους» ανθρώπους μπορεί εύκολα να μας σφραγίσει της πόρτες και να μας αφήσει απ’έξω. Αυτό προκαλεί και άλλες δυσκολίες. (Στη βιασύνη μου να καταγράψω τις σκέψεις μου αντί να πω τη λέξη δυσκολία, ξεφύτρωσε στο μυαλό μου αρχικά η λέξη πρόβλημα. Η σειρά όμως δεν είναι αυτή πρώτα περνάμε από τη δυσκολία και αν η δυσκολία μας κατακτήσει τότε γίνεται πρόβλημα). Μια από αυτές μπορεί να είναι και η αποξένωση από τον ίδιο μας τον εαυτό. Καθώς απομακρυνόμαστε από τον κόσμο υπάρχει η πιθανότητα να απομακρυνθούμε και από αυτά που πραγματικά μας αρέσουν με την δικαιολογία της ματαιότητας. Η κατάληξη αυτού είναι η υπέροχη θέση του θεατή. Το να βλέπω τη ζωή να περνά από μπροστά μου σαν θέατρο να μπορώ να κρίνω, να γελάσω μαζί της, να κλάψω αλλά όλα αυτά από μακριά. Χωρίς να έχω ουσιαστικές εμπειρίες.

Αντιλαμβάνομαι ότι ο μονόλογος μου όλο και μεγαλώνει και έτσι δεν θα σας κουράσω άλλο απλά αφού διαβάζεται αυτό το κείμενο θεωρώ ότι σας ενδιαφέρει το θέμα της μοναξιάς. Πάρτε λίγο χρόνο και σκεφτείτε τι είναι αυτά που σας αρέσει να κάνετε και τι είναι αυτό που τα κρατά τόσο μακριά σας; Τι είναι το χειρότερο που μπορεί να συμβεί αν προσπαθήσετε να τα βάλετε στη ζωή σας; Ας σκεφτούμε λίγο τα δικά μας σφάλματα που μας οδηγούν στην απομόνωση και ας δώσουμε λίγο περισσότερη σημασία σε αυτά που έχουν σχέση με τον δικό μας εαυτό και όχι με τους άλλους. Κάτι άλλο που είναι αρκετά σημαντικό είναι η συνειδητοποίηση των πραγματικών μας αισθημάτων, των αναγκών μας αλλά και του τι ζητούμε από τις σχέσεις μας. Ας αφιερώσουμε λίγο χρόνο σε αυτά.

Αν βρίσκεται ευχάριστες ή έστω ενδιαφέρον τις απαντήσεις σκεφτείτε αν θέλετε να κάνετε κάτι για αυτό. Αν νοιώθετε ότι δεν έχετε στήριγμα για να ξεκινήσετε τον αγώνα για να φύγετε από τη μοναξιά κοιτάξτε καλύτερα γύρω σας ίσος μπορείτε να διακρίνετε κάποιο δικό σας άνθρωπο που να μπορείτε να του ζητήσετε βοήθεια. Αν και πάλι αυτό δεν υπάρχει μην το βάζετε κάτω προσπαθήστε με τη βοήθεια κάποιου ειδικού. Το να μένουμε εγκλωβισμένοι στις συνήθειες μας να είναι το ευκολότερο όμως όχι και το πιο ευχάριστο.

Ευχαριστώ που μου αφιερώσατε το χρόνο σας και αν κάποια από τα παραπάνω ισχύουν για εσάς καλή δύναμη και μην τα βάζετε κάτω ξεκινήστε την προσπάθεια σήμερα!

ANGER

Anyone can become angry – that is easy. But to be angry with the right person, to the right degree, at the right time, for the right purpose, and in the right way – this is not so easy.
Aristotle, The Nicomachean Ethics

Traffic jams ... yelling … a computer glitch … criticism … lies … couples conflicts …… rude people….. people who do not listen ….. arrogance…. prejudice…. waiting … taxes ….. and so many other things and situations that can make this list endless are some of the issues that we face every day and can trigger us in becoming angry.
Anger is a feeling that everybody knows and everybody has experienced but before we talk about that feeling which many times is considered or labelled as “bad” or “wrong” let us see what it is. According to Charles Spielberger a psychologist who specializes in the study of anger; anger is “an emotional state that varies in intensity from mild irritation to intense fury and rage”. Like other emotions anger has some physiological and some biological changes. Let us think of an example and explain it through. I have an interview at 12 0’ clock and I left home 30 minutes earlier to go to the interview which should normally take me about 10 minutes. A huge traffic jam was caused because of a car accident and instead of going to the interview 20 minutes earlier I am in danger of running late. What happens during that time?
Think about it for a moment. How does your body reacts? What is breathing like? What is your heart doing? Usually some of the symptoms that we come across are increased heart rate, increased blood pressure, sweating, breathing becomes faster, vigilance increases. During this stage we are at the fight or flight response. This response is very well developed to help us firstly to adapt to a hostile world and to ensure our physical survival. During this response the levels of our energy increases and the hormones “adrenaline” and “noradrenaline” are also increased. So apart from the physiological response that we have we also have a biological response.
As I have said before anger is usually perceived as “bad” but is it anger which is bad or is it the way that we are handle it? Anger is necessary for our survival as it help us defend ourselves when we are attacked. According to the American Psychological Association people use three main approaches with their anger: expressing, suppressing and calming.
The first one is expressing anger. To do this in the correct way we need to know what we are angry at, what our needs are and how we are going to satisfy them. We must not be pushy and demanding to other people. We are assertive but not aggressive.
The second way is suppression and then converted or redirected. By suppressing our anger it means that we are holding on to it. Sometimes we even manage not to think or convert it into something positive by asking ourselves what we have learned out of it and redirect it into something positive. The danger with that response is that the anger remains unexpressed and as a result we can suffer inward anger. Anger turned inward may cause hypertension (i.e. high blood pressure), and/or depression. Finally, unexpressed anger can lead to sudden reactions of an aggressive, cynical and hostile way.
The third way is to calm down inside. This means controlling our inner as well as our outward behavior. This can become successful by taking steps to relax our inside as well as our outside emotions until the feelings settle.

Relaxation
One way to calm down is to try to calm the body. As I mentioned before anger triggers the fight or flight response which is the stress response. So, everything, the body, the biology, the way of thinking starts to change. One way to break this is to change the way we breathe and to start relaxing. Below there are some simple steps which can help you to relax:

1. Take a deep breath; hold it to the count of three.
2. Slowly let it out while mentally thinking the word “relax”
3. Take another deep breath and hold it again.
4. Slowly let it out while thinking the word “relax”
5. Now start thinking of your body muscles go through them mentally and try to relax them.
6. Continue deep breathing until you feel that you are relaxed.

Διαζύγιο και παιδί

Από τη στιγμή που το σύστημα της οικογένειας αλλάξει και πλέον οι γονείς δεν ζουν και οι δύο στο ίδιο σπίτι (όπως ήταν μέχρι τώρα αυτό που ήξερε το παιδί) τότε αυτό σίγουρα θα έχει κάποιες επιπτώσεις τουλάχιστον μέχρι να ισοροπίσουν τα μέλη της οικογένειας και να ξαναφτιάξουν τα συστήματα και τον λειτουργικό τους τρόπο.
Οι άμεσες επιπτώσεις που μπορούν να υπάρξουν στα παιδιά από την απόφαση ενός διαζυγίου είναι πολλές. Μερικές φορές μπορεί να είναι αρνητικές ή ακόμα και τραυματικές για ένα παιδί αλλά μερικές φορές μπορεί να έχουν και θετικά αποτελέσματα για την ψυχολογία ενός παιδιού. Διάφορες μελέτες έχουν δείξει ότι παιδιά τα οποία αντιμετωπίζουν ένα διαζύγιο στην οικογένεια τους μπορεί να έχουν διάφορες φοβίες, λύπη, θυμό, βίαιη ή αντικοινωνική συμπεριφορά.
Πρωταρχικό ρόλο όμως παίζει ο λόγος ο οποίος οδήγησε τους γονείς στην απόφαση διαζυγίου. Πολλές φορές η προβληματική συμπεριφορά που έχει το παιδί μπορεί να μην είναι το αποτέλεσμα του διαζυγίου αλλά η εμπειρία του παιδιού από μια μη λειτουργική οικογένεια. Επίσης σημαντικό είναι να εξετάζουμε την σχέση των γονιών μεταξύ τους αλλά και τη σχέση γονιών και παιδιού μετά το διαζύγιο.
Το πιο σημαντικό είναι το πώς ένα παιδί θα μπορέσει να ανταπεξέλθει ομαλά στην διαδικασία διαζυγίου. Υπάρχουν πολλά πράγματα τα οποία μπορούμε να κάνουμε για να το προσέξουμε αυτό. Πρώτον θα ήταν καλό να αφήσουμε το παιδί να «θρηνήσει» την αλλαγή την οποία υπάρχει στην οικογένεια του. Είναι πολύ σημαντικό το παιδί να συνεχίσει να έχει σχέσεις και με τους δύο γονείς και η επικοινωνία να καθορίζεται και να διατηρείται σύμφωνα με τις επιθυμίες και τις ανάγκες του παιδιού παρά των γονιών. Επίσης είναι σημαντικό οι γονείς να μην μπλέξουν το παιδί στις δικές τους διαφορές, αλλά ούτε και να χρησιμοποιήσουν το γονικό τους ρόλο για να ωφεληθούν με κάποιο τρόπο .
Όπως φαίνεται πιο πάνω η διαδικασία ενός διαζυγίου για ένα παιδί μπορεί να είναι μεγάλη και επίπονή μέχρι να ξαναβρεθούν οι ισορροπίες. Είναι πολύ σπουδαίο όμως το να προσπαθήσουμε τη ζωή μας να τη ζούμε ουσιαστικά με ενδιαφέρον και με σεβασμό προς τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας μας.

Ο κύκλος της θλίψης

Πάρα πολλές φορές έχουμε έρθει αντιμέτωποι με καταστάσεις δύσκολες, αδιέξοδες, καταστάσεις που προκαλούν πόνο. Μερικές φορές σε θέματα δουλειάς (π.χ. απόλυση, ή ακόμα και η πιθανότητα απόλυσης) άλλες φορές σε προσωπικές σχέσεις (προβλήματα με τον/την σύντροφο μας ή και με φίλους, ή με την οικογένεια) και άλλες φορές σε πιο δύσκολα όπως μια ασθένεια που μπορεί να έρθει ξαφνικά στη ζωή μας ή η απώλεια που φέρνει ο θάνατος ενός δικού μας ανθρώπου.

Μπαίνουμε χωρίς να το καταλάβουμε σε ένα κύκλο θλίψης από όπου κατά τη διάρκεια του περνούμε από πολλές αλλαγές. Ο τελικός υγιής προορισμός μιας θλίψης είναι η ανακούφιση και η συνέχεια της ζωής μας. Η γνωστή ψυχίατρος Elizabeth Kübler-Ross μας εξηγεί ότι σε αυτό τον συναισθηματικό κύκλο θλίψης μπορεί να μπει οποιοσδήποτε άνθρωπος. Τα στάδια που περνούμε για την αντιμετώπιση της απώλειας ή γενικότερα της θλίψης είναι Σόκ, άρνηση, θυμός-οργή, διαπραγμάτευση, θλίψη και τελικά παραδοχή.

Σοκ
Σκεφτείτε μια φορά που την ήσυχη μας ζωή τη διατάραξε το άκουσμα κάποιον κακών ειδήσεων. Εάν την περίοδο αυτή ζούσαμε μια παραδεισένια ηρεμία η οποία κλονίστηκε από την «έκρηξη μιας βόμβας» (π.χ. απολύεσαι, χωρίζουμε, χρεοκόπησες, ακόμα και την είδηση κάποιου θανάτου) τότε είναι πιθανό να περάσουμε από μια κατάσταση Σοκ. Συνήθως στο άκουσμα κακών ειδήσεων περνούμε ένα στάδιο κλονισμού. Αυτό στην αρχή ίσως μας προκαλέσει μια «ψυχική παράλυση». Δεν ξέρουμε τι να κάνουμε δεν ξέρουμε τι νοιώθουμε, ούτε τι είναι αυτό που ακούμε. Μπορεί να μας προκαλέσει ένα μούδιασμα στη σκέψη μας, τα συναισθήματα μας αλλά και στη συμπεριφορά μας.

Άρνηση -Παθητικότητα
Το επόμενο στάδιο είναι η άρνηση. Ίσως να μπορέσετε και εσείς να θυμηθείτε αν προσπαθήσετε, μια φορά που αρνηθήκατε να πιστέψετε κάτι. «Αποκλείεται αυτό να συμβαίνει σε εμένα. Δεν θα το πω πουθενά, μάλλον κάνουν λάθος», «Θα κλείσω τα μάτια μου και όταν τα ανοίξω όλα θα ανήκουν στο παρελθόν» είναι σκέψεις που πολύ συχνά μπορούμε να κάνουμε σε αυτό το στάδιο. Αυτή η άρνηση που περνούμε μετά το αρχικό Σοκ είναι μια εντελώς φυσιολογική αντίδραση και με τίποτα δεν πρέπει να την συγχύσουμε με αδιαφορία.

Θυμός
Αναπόφευκτα κάποτε θα αντιληφθούμε ότι αυτό που αρνούμασταν να παραδεχτούμε υπήρχε και τότε είναι πιθανό ο θυμός μας να εκραγεί σαν ηφαίστειο. Τα εμφιαλωμένα συναισθήματα ξεσπούν με αποτέλεσμα πολλές φορές να είναι για εμάς ιδιαίτερα έντονα και για τους άλλους ακαταλαβίστικα. «Τι έπαθε τώρα και συμπεριφέρεται έτσι;» Η απάντηση είναι ότι τώρα αντιλήφθηκε ότι όντως κάτι συμβαίνει και αυτό έχει σαν αποτέλεσμα τον θυμό ο οποίος καμιά φορά είναι υπερβολικός. Είναι ένα δύσκολο στάδιο αφού κάνει τους άλλους να μας φοβηθούν ή σκεφτούν ότι «τρελαθήκαμε». «Γιατί να συμβεί σε εμένα αυτό;» ή «δεν θέλω να δω κανένα, κανένας δεν θέλει το καλό μου, όλοι θέλουν να με εκμεταλλευτούν» είναι φράσεις που μπορεί να εκφράσουμε. Ένα στάδιο αρκετά δύσκολο όμως που φυσιολογικά μας οδηγεί στην εκτόνωση και στη διαπραγμάτευση.

Διαπραγμάτευση
Όταν περάσει ο θυμός περνούμε στο στάδιο της διαπραγμάτευσης. Αρκετές φορές όταν περάσουμε μια απώλεια μπορεί να μπούμε σε ένα λαβύρινθο σκέψεων που μας λένε τι θα ήταν καλό να κάνουμε για να αποφύγουμε την απώλεια. Αν γινόταν αυτό δεν θα καταλήγαμε εδώ. Σε περιπτώσεις που η απώλεια δεν έχει συμβεί ακόμα, τα άτομα του περιβάλλοντος του ατόμου που βρίσκεται στη δύσκολη θέση μπορεί να εστιάσουν την προσοχή τους σε κάποια ανώτερη δύναμη, προσπαθώντας να διαπραγματευτούν τη ζωή του δικού τους ατόμου.

Θλίψη
Μετά ακολουθεί η θλίψη ή ακόμα και η κατάθλιψη. Εδώ μπορεί να παρατηρηθούν έντονες αλλαγές στη διάθεσή μας, ένα έντονο συναίσθημα μοναξιάς, ένα αίσθημα κενού, διαταραχές στον ύπνο και στην όρεξη για φαγητό.

Σε αυτό το στάδιο είναι σημαντικό οι δικοί μας άνθρωποι να κατανοήσουν την απώλεια, να δώσουν χρόνο και να επιτρέψουν στο άτομο που περνά τη θλίψη να εκφραστεί ελεύθερα. Εάν προσπαθήσουμε να ενθαρρύνουμε τα άτομα που βρίσκονται σε αυτό το στάδιο ή να τα επιβεβαιώσουμε πώς όλα θα πάνε καλά πιθανόν να μην πετύχουμε τίποτα αφού αυτός/η που βρίσκεται στο στάδιο της θλίψης δεν μπορεί να δει την πιθανότητα ότι όλα θα πάνε καλά.

Παραδοχή
Το τελικό στάδιο είναι αυτό που ξεπερνούμε και αποδεχόμαστε αυτό που μας έχει συμβεί. Παραδοχή δεν σημαίνει ούτε να ξεχάσουμε αυτό που μας έχει συμβεί ούτε να «αναγκάσουμε» τον εαυτό μας να γίνουμε ευτυχισμένοι.

Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να αντιμετωπίσουμε την απώλεια. Ο χρόνος μας βοηθά να ξεπεράσουμε τον χαμό. Μπορεί να περάσουμε από 6 μήνες μέχρι και 2 χρόνια και να περνούμε συνέχεια από το ένα στάδιο στο άλλο. Ένας σημαντικός τρόπος να βοηθήσουμε κάποιον που περνά απώλεια και ιδιαίτερα αν είναι η απώλεια κάποιου ανθρώπου (πένθος) είναι η συζήτηση ή ακόμα και η προσφορά μας στο να αναλάβουμε κάποια πρακτικά θέματα. Είναι σημαντικό να ξέρουμε ότι όποια απώλεια και να περάσουμε είναι πολύ πιθανό να μην την ξεχάσουμε όμως σίγουρα κάποια μέρα ο πόνος της θα μαλακώσει και τότε είναι που φτάνουμε στην παραδοχή. Επίσης είναι σημαντικό να μην επαναλαμβάνουμε κοινοτυπίες τύπου «ήταν μοιραίο να συμβεί». Αν δούμε ότι τα έντονα αισθήματα δεν περνούν είναι σημαντικό να συστήσουμε στους ανθρώπους που βιώνουν απώλεια να αναζητήσουν συμβουλευτική υποστήριξη.


Το πιο σημαντικό όταν περνούμε από μια δύσκολη κατάσταση είναι η στήριξη από τους φίλους, από το περιβάλλον ή και των ειδικών. Μην ντρέπεστε να ζητήσετε βοήθεια από τους άλλους, άλλωστε αυτό είναι και ένα σημαντικό γνώρισμα της ανθρώπινης φύσης.


Μαρίνα Ζανέττη
Σύμβουλος Ψυχοθεραπεύτρια

Συναισθήματα

Στη σημερινή μηχανική ζωή που ζούμε πολλοί από εμάς ξεχάσαμε ότι ο συναισθηματικός μας κόσμος είναι ένα μεγάλο κομμάτι της οντότητας μας. Αφοσιωθήκαμε περισσότερο στο εύκολο μέρος. Aυτό που μπορεί να βρει λύσεις, να λύσει εξισώσεις και να εισπράξει επαίνους αφού κάνει εφευρέσεις: τη λογική.

Παρόλα αυτά τα συναισθήματα δεν μπορούν να αποκλειστούν από τη ζωή μας αφού η αρχιτεκτονική της ανθρώπινης ύπαρξης μας τα επιβάλλει. Πολλές φορές ταυτίζουμε τα συναισθήματα με διάφορες εκφράσεις όπως π.χ όταν κάποιος κλαίει λέμε πόσο ευαίσθητος είναι. Και όμως ο ρόλος των συναισθημάτων δεν είναι να παρακινούν τα δάκρυα για να φύγουν από τα μάτια μας ούτως ώστε να χαρακτηριστούμε ως ευαίσθητοι ούτε να μας «παραλύουν» ή να μας κάνουν να τρέξουμε όπως συμβαίνει σε περιπτώσεις τρόμου αλλά να μας βοηθήσουν να μάθουμε τον εαυτό μας και τους άλλους γύρω μας και το αντίστροφο οι γύρω μας να μάθουν εμάς.

Τα συναισθήματα έστω και αν μερικές φορές προσπαθούμε να τα περιθωριοποιήσουμε ή να τα αγνοήσουμε εντελώς (αναπτύσσοντας διάφορους αμυντικούς μηχανισμούς) με κάποιο μαγικό τρόπο θα βρεθούν πάλι μπροστά μας. Ποιοι είναι όμως οι λόγοι που τα συναισθήματα είναι τόσο σημαντικά;

Οι λόγοι είναι πολλοί και εδώ θα αναφέρω μόνο μερικούς. Πρώτα απ’όλα είναι πολύ σημαντικό να αισθανόμαστε αφού η ακρόαση των συναισθημάτων μας όπως είπα και πιο πάνω θα μας πει τι είναι σημαντικό για εμάς, τι είναι αυτό με το οποίο νοιώθουμε καλά και τι είναι αυτό που δεν μας βοηθά στο να νοιώθουμε καλά. Επίσης να μας επισημάνει πότε τα πάμε καλά σε κάτι και πότε όχι. Με αυτό τον τρόπο μπορούμε να καταλάβουμε και να μάθουμε τον δικό μας εαυτό. Αφού καταλάβουμε τον εαυτό μας τότε η δράση μας αλλά και η αντίδραση μας σε καταστάσεις γίνετε αυτόματα πιο εύκολη. Όταν για παράδειγμα τα πράγματα πηγαίνουν στραβά νοιώθουμε ανησυχία, θυμό, ενοχή, ντροπή και άλλα, που μας δείχνουν ότι είτε κάτι δεν πάει καλά με τους στόχους που βάλαμε ή ότι οι ίδιοι οι στόχοι μας στο παρόν στάδιο ίσος να χρειάζονται αναθεώρηση. Αντίθετα όταν τα πράγματα πηγαίνουν καλά τότε είναι πιθανόν να νοιώσουμε συναισθήματα χαράς, υπερηφάνειας, αγάπης, αναζωογόνησης. Αυτό δε σημαίνει ότι θετικές και αρνητικές συναισθηματικές καταστάσεις δεν μπορούν να συνυπάρχουν. Με το να ξέρουμε αυτά που νοιώθουμε τότε μπορούμε να επιλύσουμε με επιτυχία αυτά που μας απασχολούν. Αν ακούσουμε και τα συναισθήματα μας τότε θα είμαστε πιο ικανοί να διαχειριστούμε και τον παρορμητισμό μας αλλά και τη διάθεση μας.

Τα συναισθήματα είναι εργαλεία που μπορούμε να τα χρησιμοποιήσουμε και για τη σωστή επικοινωνία με τους άλλους. Όταν χρησιμοποιηθούν σωστά μπορούν να διευκολύνουν τις σχέσεις μας γιατί εκτός από τη λογική μπορούμε να παρουσιάσουμε και το συναίσθημα που μπορεί να μας επηρεάζει και αυτό να ξεκαθαρίσει την κατάσταση. Αντίθετα η απόκρυψη των συναισθημάτων μπορεί ακόμα και να διαλύσει τις σχέσεις μας αφού πιθανόν ο συνομιλητής μας να μην καταλαβαίνει το λόγο (αν είναι συναισθηματικός) που αντιδρούμε. Ας πάρουμε για παράδειγμα το θυμό. Αν δεν εκφραστεί σωστά μπορεί να μας κάνει να φαινόμαστε απαιτητικοί, επιθετικοί ή λυπημένοι ή ακόμα μπορεί να οδηγήσει και σε κατάθλιψη. Έντονα συναισθήματα μπορούν ακόμα να μας αποξενώσουν ή να μας κάνουν να «χτίσουμε τοίχους» γύρω από τον εαυτό μας Η σωστή όμως χρήση και η επικοινωνία του συναισθήματος μπορεί να βοηθήσει τους άλλους να μας καταλάβουν και εμάς να μας κινητοποιήσει στο να νοιώσουμε δυνατοί, να αποφασίσουμε τη θέλουμε και να προχωρήσουμε. Υπάρχουν επίσης συναισθήματα που θα μας κινητοποιήσουν να φύγουμε από μία δύσκολη κατάσταση ή να πολεμήσουμε για κάτι που θέλουμε να πετύχουμε.

Η ενσυναίσθηση είναι ακόμα μια ικανότητα που μπορεί να μας βοηθήσει πάρα πολύ στη ζωή μας. Η ενσυναίσθηση αφορά την ικανότητα μας να μπαίνουμε στη θέση του άλλου και να βλέπουμε την κατάσταση μέσα από τη δική του σκοπιά ή καλύτερα μέσα από τη δική του ματιά. Για να το καταφέρουμε αυτό δεν πρέπει να επικεντρωνόμαστε μόνο στη λεκτική επικοινωνία που έχουμε αλλά να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε και τι υπάρχει πίσω από το φανερό. Είναι αναγκαίο να έχουμε ενδιαφέρον όταν θέλουμε να κατανοήσουμε τα συναισθήματα κάποιου. Όταν το κάνουμε αυτό τότε μπορούμε να τον/την κατανοήσουμε αλλά και να νοιώσουμε άνετα με την διαφορετικότητα του/της. Γενικά τα συναισθήματα μπορούμε να τα δούμε ως βοηθήματα για να καταλάβουμε τον εαυτό μας και τους άλλους και να κατανοήσουμε αυτά που μας συμβαίνουν.

Τα τελευταία χρόνια μάλιστα έχει αναφερθεί ότι η εξυπνάδα δεν αφορά μόνο το να μπορέσουμε να λύσουμε μαθηματικές εξισώσεις ή να απομνημονεύσουμε κείμενα. Αντίθετα έχει πλέον φανεί ότι η συναισθηματική νοημοσύνη είναι αυτή που μπορεί να μας κάνει να επικοινωνήσουμε σωστά αφού θα μιλούμε όχι μόνο μέσα από το μυαλό μας αλλά και μέσα από την καρδιά μας, να δημιουργήσουμε κίνητρα, να αντιμετωπίσουμε δυσκολίες, να συνεργασθούμε, να είμαστε πιο αισιόδοξοι και πιο κατανοητικοί.

Τα άτομα που έχουν την ικανότητα να αντιλαμβάνονται τα συναισθήματα τους και να τα εκφράζουν γνωρίζοντας την δική τους εσωτερική κατάσταση είναι συνήθως άτομα αυτόνομα και σίγουρα για τον εαυτό τους και βρίσκονται σχεδόν πάντα σε καλή ψυχική κατάσταση και αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να έχουν μια θετική στάση για τη ζωή. Όταν μάθουμε να αντιλαμβανόμαστε τα συναισθήματα μας και τις συνέπειες τους τότε δεν τα αναμασούμε ούτε τα αφήνουμε να μας κυριεύσουν. Τα κατανοούμε και τα χειριζόμαστε. Ας μην αποκλείουμε τα συναισθήματα μας και ας μην ξεχνάμε ότι πάντα θέλουν κάτι να μας πουν. Ας αφιερώσουμε λίγη ώρα στον εαυτό μας και να ακούσουμε. Σίγουρα το όφελος από αυτό θα είναι μεγάλο.

Μαρίνα Ζανέττη

LOVE STORY

Fairy tales for children tell us that snow-white, Rubunzel, the little mermaid found a prince. In all those stories there was a mischievous person overlooking the heroes trying to destroy the relationships and take advantage of them. However, at the end of the stories we usually hear ….. and lived happily every after. This is nearly the beginning of every person’s love life. Everybody starts with an ideal and tries to make it real. Where are those ideals though coming from?

This question has been theorised by many great psychologists in different ways. Some of them say that love is nothing more than a simple story which we create and we are the heroes. By saying a story it is meant that we are living a relationship with a beginning a middle and an ending, it has a plot and many other subplots. The stories are created either from ideals; fairy tales, from what we have seen from our families, from what we hear from other people, from television, literature and all our surroundings. However, in a relationship we are going not only with the ideals that we have in our head but also with our own personality, previous experiences and our needs and wants. Therefore, as we can obviously see, though many relationships start with the best intentions at the beginning -the story sounds to be magnificent- after some time the same story can be heard by the same person and sound terrible. The reason to that is that either the plot has now changed, and we had an addition to the script or those people in the relationship have been removed from being a couple and go back to the “me” abandoning the “we”. Usually during that period we start looking for the one who is right in the relationship and we forget that we can communicate and learn from each other and do something about it.

One of the ideals that many people have is that love and relationship is only the honey–moon period; meaning having the butterflies, dreaming that life with this person is always exciting and accompanied with the sound of “I am in heaven”. Unfortunately this though it might be the idyllic has nothing to do with reality. Reality involves making a home, establishing traditions and values, having a family, childrearing, taking care about the economic issues and of course keep having friends and a broader community around us. All these issues of course do not happen instantly but can take long time. For instance a couple in their mid-20s learns many things during the same period. The main one is becoming independent from the parents in all ways (leaving home, taking care of economic issues etc) and this is also the period that many people welcome marriage. This is quite a struggle when we are leaving the customs of our own family and moving on to create a family with another person. However as we are accompanied by enthusiasm this period is usually exciting.

I am not going to analyze the couple’s life cycle here but I would like to suggest that we must not stop to communicate and not to forget that relationships are constantly changing as we individuals do change through time but also our needs and expectations of life change as well. Sometimes, for unknown or known reasons we stop self-disclosing and communicating in our relationships. This, as time goes by, draws us further away from each other and at the end we live with people that we do not recognise any more. Do not forget that what makes us couples is our desire for closeness.

Marina Zanetti
Counsellor Psychotherapist